Benzamid (Dẫn Chất) – Tương Tác Thuốc

BENZAMID (dẫn chất) LÀ GÌ , CÔNG DỤNG, CÁCH PHỐI HỢP , TƯƠNG TÁC, CHÚ Ý SỬ DỤNG

Thuốc an thần kinh, trong đó một số có những đặc tính
chống vận động rõ rệt ở đường tiêu hoá

 

CÁC THUỐC TRONG NHÓM
METOCLOPRAMID ống tiêm 10mg/2mL; dung dịch uống giọt 260mg/100mL; viên nén bao 10 mg; viên đạn 10mg; 20 mg
Elitan ống tiêm 10mg/2mL
Primperan dung dịch uống giọt 260mg/100mL
Primperan viên nén bao 10 mg
Primperan viên đạn 10mg; 20 mg
Apo- Metoclop viên nén 10 mg
SULPIRID viên nén 200mg; nang 50mg; dung dịch uống 5mg/mL; dung dịch tiêm 100mg/2mL
Dogmatil viên nén 200mg
Dogmatil nang 50mg
Sulpiride nang 50mg
Dogmatil dung dịch uống 5mg/mL
Dogmatil dung dịch tiêm 100mg/2mL
Maxdotyl nang 50mg
CHÚ Ý KHI CHỈ ĐỊNH THUỐC
Cân nhắc nguy cơ/lợi ích: mức độ 3
U tế bào ưa crom: Cơn tăng huyết áp do sulfirid đã được mô tả, đòi hỏi phải kiểm tra sức khoẻ nghiêm ngặt.
Thận trọng: mức độ 2
Động kinh: Có khả năng hạ ngưõng gây động kinh.
Cần theo dõi: mức độ 1
Thực phẩm – rượu: Benzamid có thể tăng tác dụng ức chế hệ thần kinh trung ương của rượu.
Thời kỳ cho con bú: Metoclopramid qua được sữa mẹ.
Suy tim/suy mạch vành: Đặc biệt, nguy cơ hạ huyết áp trong trường hợp bệnh tim mạch nặng.
Suy thận: Vì các benzamid đào thải qua thận, cần giảm liều và kê đơn thành từng đợt điều trị gián đoạn, đối với người suy thận nặng.
Người cao tuổi: Thận trọng, vì tính nhạy cảm với thuốc ở những người bệnh cao tuổi (an thần, hạ huyết áp).
TƯƠNG TÁC THUỐC
Phối hợp nguy hiểm: mức độ 4
Amiodaron; bretylium; disopyramid; flecainid hoặc thuốc tương tự; glycosid trợ tim; halofantrin; pentamidin; sotalol; vincamin
Phân tích: Trong nhóm benzamid, sultoprid là thuốc duy nhất có thể có nguy cơ. Tất cả các thuốc giảm co cơ (làm chậm nhịp tim) có thể làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp thất nhất là xoắn đỉnh, bởi các tính chất điện sinh lý cộng thêm vào của sultoprid.
Xử lý: Chống chỉ định và phải cấm phối hợp này.

Bepridil
Phân tích: Tăng nguy cơ xoắn đỉnh do tác dụng hiệp đồng. Hạ kali máu, nhịp tim chậm và khoảng QT dài có từ trước (chỉ biểu hiện trên điện tâm đồ) là những yếu tố có thể tạo thuận lợi cho xuất hiện xoắn đỉnh. Chỉ có sultoprid, thuốc duy nhất trong nhóm benzamid, do tính chất kéo dài khoảng QT, có thể dẫn đến rối loạn nhịp thất (xoắn đỉnh). Nguy cơ này phụ thuộc vào liều sultoprid.
Xử lý: Chống chỉ định và không được kê đơn phối hợp có tiềm năng gây tử vong này.
Levodopa
Phân tích: Phối hợp levodopa với một số thuốc có tác dụng đối kháng cường dopaminergic có thể dẫn đến những tác dụng đối kháng.
Xử lý: Chống chỉ định phối hợp này, trừ khi tìm kiếm một đối kháng dược lý, sự tìm kiếm này phải được thực hiện tại cơ sở chuyên khoa.
Macrolid
Phân tích: Trong nhóm macrolid, hiện nay chỉ mới biết duy nhất có erythromycin tiêm tĩnh mạch có thể gây xoắn đỉnh với thuốc duy nhất sultoprid trong nhóm benzamid.
Xử lý: Chống chỉ định và không được kê đơn phối hợp đặc biệt gây tử vong này. Ngay cả khi dùng một mình, erythromycin tiêm tĩnh mạch cũng có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim. Không nên tiêm thuốc ồ ạt cả liều, mà phải truyền nhỏ giọt tĩnh mạch, liên tục hoặc phân đoạn, thời gian cho thuốc mỗi lần truyền tối thiểu phải là 60 phút.
Phenothiazin
Phân tích: Với một số thuốc an thần kinh dẫn chất của các phenothiazin có sự cộng hợp các tác dụng không mong muốn, biểu hiện bằng nguy cơ các tác dụng ngoài tháp nặng lên. Hơn nữa, tăng nguy cơ rối loạn nhịp thất, nhất là xoắn đỉnh, do hiệp đồng các tác dụng điện sinh lý, chỉ được mô tả riêng cho sultoprid.
Xử lý: Không nên phối hợp. Thay đổi chiến lược điều trị. Xin nói rõ là, trong nhóm benzamid, chỉ có sultoprid có thể tăng thêm các nguy cơ xuất hiện xoắn đỉnh.
Sparfloxacin
Phân tích: Tăng nguy cơ xoắn đỉnh, đôi khi tiến triển thành rung thất, gây tử vong.
Xử lý: Không nên phối hợp. Hoặc chọn một fluoroquinolon khác, hoặc một thuốc khác tuỳ theo mục tiêu điều trị. Nếu nhất thiết phải phối hợp, bắt buộc phải theo dõi lâm sàng và điện tâm đồ.
Thuốc kháng cholinergic

Phân tích: Dùng đồng thời các thuốc này (nhất là với metoclopramid) có thể dẫn đến đối kháng tác dụng trên nhu động ruột.
Xử lý: Nên tránh phối hợp này vì nguy cơ điều trị thất bại
Thuốc kháng histamin, kháng H1 không an thần
Phân tích: Tương tác chỉ được mô tả với astemizol, terfenadin. Tăng nguy cơ xuất hiện xoắn đỉnh, đôi khi tiến triển thành rung thất gây tử vong.
Xử lý: Chống chỉ định phối hợp, nên chọn một kháng histamin không an thần không gây xoắn đỉnh (cetirizin, loratadin).
Thuốc ức chế MAO typ B
Phân tích: Thuốc ức chế đặc hiệu monoamin oxydase typ B kéo dài tác dụng của levodopa, nên thường được phối hợp với thuốc này. Do đó, tương tác giống như tương tác của levodopa. Sự phối hợp levodopa với một số thuốc có những tác dụng đối kháng dopaminergic có thể dẫn đến những tác dụng đối kháng.
Xử lý: Chống chỉ định phối hợp này, trừ khi tìm kiếm một đối kháng dược lý, sự tìm kiếm này phải được thực hiện tại cơ sở chuyên khoa.
Cân nhắc nguy cơ/ lợi ích: mức độ 3
Corticoid-khoáng; furosemid hoặc thuốc tương tự; glucocorticoid; tetracosactid; thuốc lợi niệu thải kali
Phân tích: Tăng nguy cơ xoắn đỉnh khi phối hợp với sultoprid, thuốc duy nhất trong nhóm benzamid. Hạ kali máu, nhịp tim chậm và khoảng QT dài có từ trước (chỉ thấy trên điện tâm đồ) là những yếu tố thuận lợi cho xuất hiện xoắn đỉnh.
Xử lý: Không nên phối hợp. Nếu nhất thiết phải phối hợp, phải thường xuyên theo dõi khoảng QT và kiểm tra đều đặn kali máu.
Dantrolen
Phân tích: Tăng ức chế hệ thần kinh trung ương, dẫn đến tăng các tác dụng an thần buồn ngủ. Tương tác dược lực.
Xử lý: Lưu ý nguy cơ này để điều chỉnh liều của hai thuốc. Chú ý đến giảm tỉnh táo ở người lái xe hoặc vận hành máy.
Guanethidin hoặc thuốc tương tự
Phân tích: Giảm tác dụng hạ huyết áp do ức chế sự tái thu nhận guanethidin tại nơron bởi các benzamid an thần kinh.
Xử lý: Thay đổi chiến lược điều trị bằng cách chọn một thuốc hạ huyết áp khác. Không nên phối hợp.
Lithi (muối)
Phân tích: Những tai biến độc thần kinh kiểu hội chứng lú lẫn đã được thông báo ở người bệnh dùng phối hợp này.
Xử lý: Không nên phối hợp. Thay đổi chiến lược điều trị, trừ khi người bệnh ở cơ sở chuyên khoa.
Methyldopa
Phân tích: Các thuốc an thần kinh nói chung có nguy cơ làm giảm tác dụng chống tăng huyết áp do chẹn tái thu nhận lại các sản phẩm chuyển hoá của methyldopa tại các nơron adrenergic. Ngoài ra, tất cả các thuốc an thần kinh còn có thêm một nguy cơ làm hạ huyết áp tư thế đứng.
Xử lý: Phải lưu ý nguy cơ biến động huyết áp này do các thuốc an thần kinh và lựa chọn cách điều trị. Nếu cần phải phối hợp, thông báo cho người bệnh, để người bệnh cần phải uống thuốc đều đặn vào giờ cố định và tăng cường tự theo dõi. Nếu không, thay đổi chiến lược điều trị. Khuyên người bệnh đến khám lại nếu thấy huyết áp biến động.

Rượu
Phân tích: Tăng ức chế hệ thần kinh trung ương, dẫn đến tăng gây buồn ngủ. Một số thuốc có thể cho một số tác dụng tâm thần vận động, nhất là trong tuần điều trị đầu tiên. Tương tác dược lực.
Xử lý: Không nên uống rượu khi điều trị thuốc này. Nguy cơ buồn ngủ đặc biệt nguy hiểm ở người lái xe hoặc vận hành máy. 

Succinylcholin/metoclopramid
Phân tích: Tác dụng chẹn thần kinh – cơ của succinylcholin có thể tăng, gây ức chế hô hấp và ngừng thở. Tương tác xảy ra nhanh. Metoclopramid có thể ức chế cholinesterase huyết tương, là enzym cần cho chuyển hoá của succinylcholin.
Xử lý: Cần thận trọng khi phối hợp. Giám sát chặt chẽ chức năng thần kinh cơ và khi cần phải hỗ trợ hô hấp bằng máy thở.
Thuốc nhuận tràng kích thích
Phân tích: Nguy cơ xoắn đỉnh khi phối hợp (đặc biệt với sultoprid) .
Xử lý: Không nên phối hợp. Dùng các thuốc không gây xoắn đỉnh. Nếu nhất thiết phải phối hợp, phải theo dõi thường xuyên khoảng QT và tiến hành kiểm tra đều đặn kali máu. Chú ý các dấu hiệu lâm sàng có thể báo hiệu hạ kali máu như mệt mỏi, yếu cơ, co cứng cơ…
Tương tác cần thận trọng: mức độ 2
Carbamat hoặc thuốc tương tự; carbamazepin; baclofen; benzodiazepin; dextropropoxyphen; thuốc chống động kinh không barbituric (ethosuximid); thuốc ức chế hệ thần kinh trung ương (metaqualon, ethosuximid).
Phân tích: Tăng ức chế hệ thần kinh trung ương, dẫn đến tăng buồn ngủ. Tương tác dược lực.
Xử lý: Lưu ý nguy cơ này để điều chỉnh liều của hai thuốc nếu cần phối hợp. Chú ý đến giảm tỉnh táo ở người lái xe hoặc vận hành máy.
Bromocriptin hoặc thuốc tương tự
Phân tích: Vì có tính chất đối kháng dopaminergic, nên có khả năng tăng nồng độ prolactin và đối kháng tác dụng của bromocriptin.
Xử lý: Tác dụng đối kháng này có nguy cơ gây nhiễu đến mục tiêu điều trị chính. Cần theo dõi phối hợp hoặc thay đổi thuốc phối hợp.
Buspiron
Phân tích: Tăng ức chế hệ thần kinh trung ương dẫn đến tăng buồn ngủ. Với một số thuốc có thể thấy một số tác dụng tâm thần vận động, nhất là trong tuần điều trị đầu tiên. Tương tác dược lực.
Xử lý: Không nên phối hợp hai thuốc, vì không thể cản trở người bệnh uống rượu. Nguy cơ buồn ngủ nguy hiểm với người lái xe hoặc vận hành máy.
Butyrophenon; thuốc an thần kinh các loại (nhóm thioxanthen); reserpin
Phân tích: Hiệp đồng các tác dụng không mong muốn làm nặng thêm các tác dụng ngoài tháp.
Xử lý: Lưu ý nguy cơ này để điều chỉnh liều. Theo dõi lâm sàng.
Clozapin
Phân tích: Tăng nguy cơ làm giảm huyết áp nhiều.
Xử lý: Theo dõi huyết áp và điều chỉnh ngay liều của thuốc thuộc nhóm benzamid trong và sau khi ngừng điều trị bằng clozapin.
Medifoxamin; paroxetin; primidon hoặc dẫn chất; procarbazin
Phân tích: Tăng ức chế hệ thần kinh trung ương dẫn đến tăng buồn ngủ. Tương tác dược lực.
Xử lý: Lưu ý nguy cơ này để điều chỉnh liêu của hai thuốc. Chú ý đến giảm tỉnh táo ở người lái xe hoặc vận hành máy.

 

Natri valproat hoặc dẫn chất
Phân tích: Ngoài tăng thêm tác dụng ức chế hệ thần kinh trung ương, natri valproat và các dẫn chất còn làm tăng nồng độ benzamid trong huyết tương, có lẽ do ức chế enzym và giảm dị hoá.
Xử lý: Nếu cần phối hợp, điều chỉnh và giảm liều benzamid. Chú ý đến giảm tỉnh táo ở người lái xe hoặc vận hành máy.
Thuốc kháng acid uống hoặc than hoạt
Phân tích: Vì thuốc kháng acid làm giảm hấp thụ qua đường tiêu hoá, nên tác dụng của thuốc phối hợp bị giảm.
Xử lý: Nhất thiết phải uống hai thuốc cách nhau ít nhất từ 1 giờ đến 2 giờ. Thường uống thuốc kháng acid 1 giờ 30 phút sau bữa ăn, vì ăn uống là nguồn gốc tăng tiết dịch vị.
Thuốc gây mê các loại
Phân tích: Tăng các tác dụng ức chế hệ thần kinh trung ương, dẫn đến tăng các tác dụng an thần buồn ngủ. Tương tác dược lực.
Xử lý: Người bệnh trước khi phải phẫu thuật cần báo cho bác sĩ gây mê những thuốc mình dùng.
Thuốc ức chế ezym chuyển dạng engiotensin
Phân tích: Tăng các tác dụng làm hạ huyết áp của các thuốc có tính chất an thần kinh, do đó gây hạ huyết áp.
Xử lý: Nếu cần phối hợp, phải tăng cường theo dõi huyết áp, trong và sau khi ngừng điều trị một trong hai thuốc. Nếu cần thì điều chỉnh liều. Nhấn mạnh về kế hoạch dùng thuốc và yêu cầu tuân thủ. Đặc biệt chú ý ở người bệnh cao tuổi.
Tương tác cần theo dõi: mức độ 1
Amphetamin hoặc dẫn chất
Phân tích: Đối kháng tác dụng. Có thể làm tăng tính hung hãn ở những người nghiện amphetamin.
Xử lý: Lưu ý tương tác dược lực này để xác định mục tiêu điều trị chính. Khuyên người bệnh gặp lại bác sĩ điều trị, nếu thấy điều trị có vẻ không ổn định.
Barbituric; fluoxetin; fluvoxamin; thuốc kháng histamin kháng H1 an thần; các thuốc ức chế MAO không chọn lọc; oxaflozan; viloxazin
Phân tích: Tăng ức chế hệ thần kinh trung ương, dẫn đến tăng an thần buồn ngủ. Tương tác dược lực.
Xử lý: Phải tính đến nguy cơ này để điều chỉnh liều của hai thuốc. Chú ý đến giảm tỉnh táo ở người lái xe hoặc vận hành máy.
Chất chủ vận morphin

Phân tích: Tăng ức chế hệ thần kinh trung ương, dẫn đến tăng buồn ngủ. Tương tác dược lực.
Xử lý: Nếu cần phối hợp, phải lưu ý nguy cơ này để điều chỉnh liều của hai thuốc. Chú ý đến giảm tỉnh táo ở người lái xe hoặc vận hành máy.
Clonidin hoặc thuốc tương tự
Phân tích: Tăng ức chế hệ thần kinh trung ương, dẫn đến tăng các tác dụng an thần gây buồn ngủ. Tương tác dược lực. Ghi chú là rilmenidin, với liều thông thường, không tăng ức chế hệ thần kinh trung ương của các thuốc đó.
Xử lý: Lưu ý nguy cơ này để điều chỉnh liều của hai thuốc, nếu cần phối hợp. Chú ý đến giảm tỉnh táo ở người lái xe hoặc vận hành máy.

 

Methadon
Phân tích: Tăng ức chế hệ thần kinh trung ương, kèm theo an thần mạnh, có hại đặc biệt ở những người lái xe và người vận hành máy.
Xử lý: Lưu ý đến tăng tác dụng an thần này để cho những lời khuyên thích hợp (tránh lái xe hoặc vận hành máy).
Metoclopramid
Phân tích: Nồng độ trong huyết thanh của mefloquin có thể tăng làm tăng khả năng gây độc cho tim mạch, đường tiêu hoá và hệ thần kinh trung ương. Tương tác xảy ra nhanh. Có thể do dạ dày tăng co bóp làm tăng nhanh hấp thu mefloquin ở ruột non.
Xử lý: Cần theo dõi sự tăng độc tính của mefloquin khi phối hợp với metoclopramid. Nếu nghi có tương tác xảy ra, cần giảm liều mefloquin.
Thuốc chống trầm cảm ba vòng hoặc tương tự
Phân tích: Tăng ức chế hệ thần kinh trung ương, ức chế hô hấp và hạ huyết áp. Hơn nữa, nếu đã bị phụ thuộc thuốc, phối hợp hai thuốc có thể lại càng tăng thêm nguy cơ phụ thuộc thuốc.
Xử lý: Lưu ý nguy cơ này để điều chỉnh liều hai thuốc nếu cần phối hợp. Chú ý đến giảm tỉnh táo ở người lái xe hoặc vận hành máy.
Thuốc gây mê barbituric
Phân tích: Tăng ức chế hệ thần kinh trung ương, dẫn đến tăng các tác dụng an thần. Tương tác dược lực.
Xử lý: Lưu ý nguy cơ tăng ức chế hô hấp khi gây mê.

Bạn cần tư vấn

Nếu bạn có câu hỏi hãy nhấp chuột chọn Tư vấn trực tuyến để chát với chuyên gia. Bạn có thể gọi theo số 098 934 2415. Tốt nhất bạn nên đến Phòng khám Đa khoa 589 Hoàng Hoa Thám để các bác sĩ khám và tư vấn trực tiếp

(Lưu ý: Việc đáp ứng với các liệu trình điều trị là khác nhau tùy thuộc cơ địa mỗi người !
Những thông tin trên website chỉ mang tính tham khảo, bạn không được tự ý áp dụng nếu chưa được sự chỉ dẫn của thầy thuốc !)

Bài viết của: Điều Trị Đau Clinic
Biên tập: BS Mai Trung Dũng | Bác sĩ chuyên khoa cấp II (Đại học y Hà hội - 2015) | Trưởng Khoa Phục hồi chức năng Bệnh viện Quân y 354 | Uỷ viên BCHTW Hội Phục hồi chức năng Việt Nam
2370 bài viết